Festiwal Sztetl Falenica 2026 | 2 – 6 września

Źródło: Sztetl Falenica

4. edycja Festiwalu Sztetl Falenica 2026 | 2 – 6 września

Czwarta edycja Festiwalu Sztetl Falenica to zaproszenie do wspólnego odkrywania i upamiętniania żydowskiej historii Falenicy oraz całej linii otwockiej. Podobnie jak w poprzednich latach, w programie nie zabraknie wydarzeń, które przywracają głos dawnym mieszkańcom tych okolic.

Już dziś zachęcamy do rezerwacji czasu, jeśli lubicie: melodie przedwojennej Warszawy, muzykę przywodzącą na myśl najlepsze broadwayowskie musicale i mistyczne chasydzkie biesiady, żydowski humor, rowerowe wycieczki historyczne.

Tegoroczny festiwal rozpoczniemy w środę, 2 września, „Opowieściami i pieśniami chasydzkimi” w wykonaniu Symchy Kellera, koncert w Kulturotece Falenica poprzedzimy Ceremonią Pamięci pod Pomnikiem Pamięci Żydów Falenickich.

Następnego dnia zapraszamy na spacer po terenie byłego getta warszawskiego i wizytę w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Nieco później tego samego dnia o 17.00 zapraszamy w WCK Międzylesie na otwarcie wystawy „Miasteczko. Życie żydowskie w przedwojennej Polsce” i spotkanie z Adamem Dylewskim i Joanną Król z muzeum POLIN. Czwartek, 3 września zakończymy recitalem Izabelli Rzeszowskiej „Mój sztetl”.

W piątek, 4 września, wybierzemy się do Synagogi im. Małżeństwa Nożyków i spotkanie z rabinem Icchakiem Rapaportem. Hanna Kossowska w WCK Międzylesie poprowadzi warsztaty plastyczne dla dorosłych i młodzieży „Kierunek Jerozolima”. o 18.00 w restauracji Letnisko powitamy szabat koncertem kwartetu Barta Smorągiewicza.

5 września w WCK Międzylesie wirtuoz Vadim Brodski zaprezentuje koncert „Żydowski skrzypek – na dachu tradycji”.

Dzień później, w niedzielę warto wybrać się na wycieczkę rowerową „Nasza dawna Falenica. Miejsca Pamięci” z Lidią Dańko .

Tegoroczny Sztetl Falenica zakończymy w Kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Falenicy koncertem „Zapisane w pieśniach” w wykonaniu aktorów Teatru Żydowskiego w Warszawie: Moniki Chrząstowskiej, Izabelli Rzeszowskiej, Henryka Rajfera oraz Ireneusza Dobrowolskiego i Leny Trawczyńskiej. Koncert poprowadzi Etel Szyc, za fortepianem zobaczymy Teresę Wrońską, której towarzyszyć będą Mariusz Falana na klarnecie, Mirek Kuźniak na skrzypcach i Mateusz Dobosz na kontrabasie.

Szczegółowy program wydarzeń już wkrótce będzie dostępny na stronie <<< oraz na naszym profilu Facebook<<<: .

Sztetl Falenica to festiwal, podczas którego kultura, historia i współczesność spotykają się we wspólnym doświadczeniu pamięci i obecności. Już po raz trzeci Fundacja Ner Tamid – Wieczne Światło, wraz z Urzędem Dzielnicy Wawer i partnerami, zaprasza na cykl wyjątkowych wydarzeń łączących historię, muzykę, literaturę i żywą pamięć o żydowskiej obecności w tej niezwykłej części Warszawy.

Sztetl Falenica 2026 celebruje wielokulturowe dziedzictwo, upamiętnia lokalną historię i buduje mosty między przeszłością a teraźniejszością.

Historia Falenicy nierozerwalnie wiąże się z obecnością polskich Żydów. W okresie międzywojennym, gdy Falenica była jeszcze nadwiślańską wsią w pobliżu Warszawy, w tej okolicy zaczęła osiedlać się społeczność żydowska. Gdy nadeszła II Wojna Światowa niemieccy okupanci wykorzystali ten fakt do stworzenia na tym terenie getta, które utworzono w październiku 1940 r. Przez getto przeszło łącznie ok. 7,5 tys. ludzi. Na miejscu zginęło blisko 2 tys. z nich – podczas likwidacji getta w sierpniu 1942 r. i likwidacji tartacznego obozu pracy w maju 1943 r. Większość zaś została wywieziona do obozu zagłady w Treblince, gdzie również czekała ich śmierć. Trudno jest uciec od wspomnień tych strasznych czynów. Tym, którzy zginęli jesteśmy winni wspomnienie i wyciąganie nauki, by nigdy więcej na ziemiach polskich nie spotkał nikogo ten los. Naszym zadaniem jest budowanie pomostów kulturalnych i więzi międzyludzkich, które będą filarami przeciwko stereotypom, uprzedzeniom i ksenofobii.

Nasz Festiwal ma charakter niekomercyjny i edukacyjny – udział we wszystkich wydarzeniach jest bezpłatny, a część punktów programu odbywa się w plenerze, dla lepszej dostępności. Niektóre wydarzenia są również realizowane w formule on-line, co daje nam możliwość dotarcia do szerokiej publiczności.

Realizacja

Sztetl Falenica z radością realizują dla Państwa:

• Etel Szyc – Dyrektor artystyczna i pomysłodawczyni Festiwalu
• Joanna Kolstrung – Producent wykonawczy

Producenci:

• Alicja Czagowiec,
• Joanna Sokołowska,
• Chrystian Orzeszko

Zespół realizacyjny:

• Małgorzata Drozd-Domaciuk,
• Tomasz Piekut,
• Piotr Szyc,
• Marek Hubert

Serdeczne podziękowania kierujemy do:

• Pawła Michalca – Burmistrza Dzielnicy Wawer
• Radosława Ziółkowskiego – Naczelnika Wydziału Kultury i Sportu Dzielnicy Wawer
• Michała Żebrowskiego – Przewodniczącego Rady Dzielnicy Wawer
• Anny Cybart-Godusławskiej

oraz pracowników Wawerskiego Centrum Kultury:

• Barbary Karniewskiej – Dyrektor WCK
• Małgorzaty Basiak
• Magdaleny Magrzyk
• Piotra Jaszczuka
• Katarzyny Osieckiej
• Adama Grysiewcza
• Specjalne podziękowania dla księdza proboszcza Krzysztofa Węglarza.

Dziękujemy Wszystkim za ogromne zaangażowanie, współpracę i pomoc w realizacji Festiwalu.

____

4th edition of the Sztetl Falenica Festival 2026 | 2–6 September

The fourth edition of the Sztetl Falenica Festival is an invitation to discover and commemorate the Jewish history of Falenica and the entire Otwock Line together. As in previous years, the programme will feature events that give a voice to the former residents of these areas.

We already encourage you to set aside some time if you enjoy melodies of pre-war Warsaw, music reminiscent of the best Broadway musicals, mystical Hasidic gatherings, Jewish humour and historical cycling tours.

This year’s festival will begin on Wednesday, 2 September, with “Hasidic Stories and Songs”, performed by Symcha Keller. The concert at the Falenica Kulturoteka will be preceded by a Commemoration Ceremony at the Memorial to the Jews of Falenica.

The following day, we invite you to a walk through the area of the former Warsaw Ghetto and a visit to the POLIN Museum of the History of Polish Jews. Later that same day, at 5 p.m., the WCK Międzylesie will host the opening of the exhibition “A Shtetl. Jewish Life in Pre-War Poland”, followed by a meeting with Adam Dylewski and Joanna Król from the POLIN Museum. Thursday, 3 September, will conclude with Izabella Rzeszowska’s recital “My Shtetl”.

On Friday, 4 September, we will visit the Nożyk Synagogue and meet Rabbi Itzhak Rapaport. At WCK Międzylesie, Hanna Kossowska will lead an art workshop for adults and young people, “Direction: Jerusalem”. At 6 p.m., at the Letnisko restaurant, we will welcome the Sabbath with a concert by Bart Smorągiewicz’s quartet.

On 5 September, at WCK Międzylesie, virtuoso violinist Vadim Brodski will present the concert “The Jewish Fiddler – On the Roof of Tradition”.

The following day, Sunday, we recommend joining the cycling tour “Our Former Falenica. Places of Remembrance”, led by Lidia Dańko.

This year’s Sztetl Falenica Festival will conclude at the Church of the Most Sacred Heart of Jesus in Falenica with the concert “Written in Songs”, performed by actors from the Jewish Theatre in Warsaw: Monika Chrząstowska, Izabella Rzeszowska, Henryk Rajfer, Ireneusz Dobrowolski and Lena Trawczyńska. The concert will be hosted by Etel Szyc. Teresa Wrońska will perform on piano, accompanied by Mariusz Falana on clarinet, Mirek Kuźniak on violin and Mateusz Dobosz on double bass.

The detailed programme of events will soon be available on the website www.sztetlfalenica.pl and on our Facebook profile: https://www.facebook.com/sztetl.falenica/.

Sztetl Falenica is a festival where culture, history and the present come together in a shared experience of remembrance and presence. For the fourth time, the Ner Tamid – Eternal Light Foundation, together with the Wawer District Office and its partners, invites audiences to a series of special events combining history, music, literature and the living memory of Jewish presence in this unique part of Warsaw.

Sztetl Falenica 2026 celebrates multicultural heritage, commemorates local history and builds bridges between the past and the present.

The history of Falenica is inseparably connected with the presence of Polish Jews. During the interwar period, when Falenica was still a village near Warsaw, a Jewish community began to settle in the area. When the Second World War began, the German occupiers used this fact to establish a ghetto there, created in October 1940. Around 7,500 people passed through the ghetto in total. Nearly 2,000 of them were killed there, during the liquidation of the ghetto in August 1942 and the liquidation of the sawmill labour camp in May 1943. Most of the others were deported to the extermination camp at Treblinka, where they too were murdered.

It is difficult to escape the memory of these terrible events. We owe those who were killed our remembrance and a commitment to learning from the past, so that no one on Polish soil will ever again suffer such a fate. Our task is to build cultural bridges and human connections that will serve as a bulwark against stereotypes, prejudice and xenophobia.

Our Festival is non-commercial and educational. Admission to all events is free, and some programme events take place outdoors to make them more accessible. Some events are also held online, allowing us to reach a wider audience.

Ceremonia Pamięci

prowadzenie: Symcha Keller

2 września | godz. 17:30

Pomnik Zagłady Żydów Falenickich, ul. Patriotów / skwer naprzeciwko stacji PKP Falenica

wstęp wolny

Zapraszamy na uroczystą Ceremonię Pamięci, upamiętniającą żydowskich mieszkańców Falenicy, którzy 20 sierpnia 1942 roku zostali wywiezieni do obozu zagłady w Treblince i tam zamordowani.

Przed wojną Falenica była tętniącą życiem, wielokulturową miejscowością letniskową. Społeczność żydowska stanowiła istotną część lokalnej tożsamości – prowadziła sklepy, pensjonaty, tworzyła kulturę i codzienność tego miejsca. Zagłada brutalnie przerwała ich historię.

Spotkajmy się przy Pomniku, by oddać hołd ofiarom, złożyć wieńce i symbolicznie przywrócić pamięć o tych, którzy zostali bezpowrotnie utraceni.

Symcha Keller (ur. 1967) – polski działacz społeczności żydowskiej, muzyk, chazan i były przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi. Od wielu lat związany ze sceną muzyki chasydzkiej. Popularyzator kultury oraz tradycji żydowskiej w Polsce.

Pamiętajmy razem.

Opowieści i pieśni chasydzkie – biesiada muzyczna

Symcha Keller – śpiew, Paweł Stępnik – gitara

2 września | godz. 18.00

WCK Filia Falenica „Kulturoteka”, ul. Walcownicza 2 wstęp wolny

Symcha Keller, znany kantor z Lublina, zaprezentuje tradycyjne pieśni religijne w języku jidysz i hebrajskim, przeplatane opowieściami o znanych rabinach i cadykach oraz historiami związanymi z Torą. Artyście na gitarze towarzyszyć będzie Paweł Stępniak. Biesiada odbędzie się w gościnnych progach WCK Filia Falenica „Kulturoteka”.

Chasydzi wierzą, że muzyka jest przepustką do raju i najprostszą drogą do Boga. Sam Keller od lat związany jest z ruchem chasydzkim, będąc zwolennikiem cadyka z Aleksandrowa. Podczas biesiady zaprezentuje mistyczną muzykę, która w kręgach chasydzkich przekazywana jest z pokolenia na pokolenie, często ustnie. Towarzyszą jej śpiewy i rytmiczne melodie, których celem jest adoracja Boga. Teksty pieśni chasydzkich często czerpią z Psalmów, a początków tego nurtu muzyki żydowskiej należy szukać na dworach XVIII-wiecznych cadyków – charyzmatycznych przywódców religijnych.

Symcha Keller – urodzony w Łodzi, na początku lat 80. współzałożyciel i lider legendarnej grupy Katharsis oraz współtwórca Ośrodka Działań Twórczych – Centrum Sztuki Alternatywnej w Łodzi. Kantor i działacz na rzecz odbudowy życia żydowskiego w Polsce. Naukę prowadzenia modlitw rozpoczął u łódzkiego kantora Icchaka Frojmowskiego, a następnie kontynuował ją w Izraelu i USA, gdzie współpracował ze słynnym rabinem i muzykiem Shlomo Carlebachem. W 1993 r. nagrał płytę „Szabat”, prezentującą własne interpretacje muzyki chasydzkiej.

W latach 1988–2018 pełnił liczne funkcje w Gminie Żydowskiej w Łodzi i Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP. Występował podczas wizyt m.in. Jana Pawła II, Benedykta XVI, papieża Franciszka, Billa Clintona i Václava Havla, a także podczas uroczystości upamiętniających m.in. 60. rocznicę wyzwolenia Auschwitz-Birkenau oraz 60. i 75. rocznicę powstania w Getcie Warszawskim.

Spotkanie z Adamem Dylewskim (Muzeum POLIN) & recital Izabelli Rzeszowskiej przy akompaniamencie Teresy Wrońskiej

3 września | godz. 17:00

WCK Międzylesie, ul. Żegańska 1a, foyer

wstęp wolny