Uniwersytet Warszawski - Filozofia dialogu międzyreligijnego
01/10/2026 | Na stronie od 03/11/2026
Filozofia dialogu międzyreligijnego: relacje chrześcijańsko-żydowskie
Seminarium ma na celu analizę dialogu międzyreligijnego i jego podstaw filozoficznych. Choć jest kontynuacją seminarium z lat wcześniejszych, nie zakłada znajomości konkretnych tekstów, a tylko zainteresowanie fenomenem religijności, orientację w nauczaniu chociaż jednej religii i znajomość podstawowych pojęć filozoficznych oraz umiejętność czytania po angielsku.
Poważny dialog międzyreligijny jest w dużej mierze owocem wysiłków podejmowanych po Drugiej Wojnie Światowej, choć ma oczywiście prekursorów.
Omawiane i analizowane będą główne dokumenty, które powstały w ramach dialogu chrześcijańsko-żydowskiego. Utworzyły je zarówno oficjalne instytucje Kościoła Katolickiego, jak i grupy teologów chrześcijańskich oraz żydowskich, Międzynarodowa Rada Chrześcijan i Żydów (ICCJ); dodatkowo omówimy jeden dokument stworzony przez grono uczonych muzułmańskich.
1/ "Dziesięcioro przykazań na temat dialogu" („Dialogue decalogue” Leonarda Swidlera, 1984)
2/ Dziesięć punktów z Seelisberga (Chrześcijanie i Żydzi, 1947; za Grzegorz Ignatowski, Kościoły wobec przejawów antysemityzmu, Łódź 1999, 151-153)
3/ Encyklika Pawła VI Ecclesiam Suam (1964) – fragmenty
4/ Deklaracja Nostra Aetate (Kościół katolicki,1965; Ignatowski, 158-9, też 154-158)
5/ Wskazówki i sugestie 1974 i Wskazówki 1985 (Kościół katolicki; j.w. 160-165 i 166-179)
6/ “Guidelines on Dialogue with People of Living Faiths and Ideologies” /Światowa Rada Kościołów 1979 Part II (za: oraz „Rozważania ekumeniczne na temat dialogu żydowsko-chrześcijańskiego” ŚRK (WCC), 1982 (za: Ignatowski, 212-220) oraz „The Churches and the Jewish People. Towards a New Understanding” (Sigtuna 1988) (za: The new Relationship between Christians and Jews, ICCJ, 55-60)
7/ Wstęp i wyjątki z „Naród żydowski i jego Święte Pisma w Biblii chrześcijańskiej” (2001), Kielce 2002, s. 5-11, 13-14, 69-73
8/ “Jews and Christians in Search of a Common Religious Basis for Contributing Towards a Better World” (Międzynarodowa Rada Chrześcijan i Żydów, 1993) (za: The new Relationship between Christians and Jews, ICCJ, 38-45)
9/ Deklaracja „Dabru emet” (żydowska, 2000) oraz wcześniejsza deklaracja
- „Chrześcijaństwo w teologii żydowskiej”- Christianity in Jewish Theology, Report of the Commission of experts named by the Chief Rabbi of France, 1973 (ogłosz. 2001)
10/ Deklaracja „Święty obowiązek” (chrześcijańska, 2002)
11/ Jednakowe słowo dla nas i dla was (list 138 uczonych muzułmańskich, 2007), Więź 1/2008, 35-54 (i wprowadzenie tłumaczy, 31-34)
12/ “A Call to Christian and Jewish Communities Worldwide” (Międzynarodowa Rada Chrześcijan i Żydów, 2009), czyli „Czas, by odnowić zaangażowanie” Więź 10/2009 (i wprowadzenie tłumacza)
13/ “Czynić wolę naszego Ojca w niebie” (dekl. żydowska, 2015) oraz “Between Jerusalem and Rome” (dokument żydowski,2017)
Koordynatorzy przedmiotu
- Marek Nowak
Rodzaj przedmiotu
- seminaria monograficzne
Założenia
- Zainteresowanie fenomenem religijności, orientacja w nauczaniu chociaż jednej religii i znajomość podstawowych pojęć filozoficznych oraz umiejętność sprawnego czytania po angielsku.
Efekty uczenia się
- Osiągnięcie szerokiej wiedzy o głównych kierunkach rozwoju i najważniejszych nowych osiągnięciach w zakresie filozofii dialogu międzyreligijnego;
- Umiejętność samodzielnej interpretacji tekstu, komentowania i konfrontowania tez pochodzących z różnych dokumentów
- Znajomość zakresu posiadanej przez siebie wiedzy i posiadanych umiejętności, rozumienie potrzeby ciągłego dokształcania się i rozwoju zawodowego;
Kryteria oceniania
- W celu zaliczenia seminarium uczestnicy będą zobowiązani czytać omawiane teksty,
- uczestniczyć w dyskusji, wygłosić referat lub koreferat, a ponadto napisać krótką pracę semestralną.
- Dopuszczalna liczba nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: 2 w semestrze
Literatura
- Jorge Bergoglio, Abraham Skórka, „W niebie i na ziemi”, Znak, Kraków 2013.
- Martin Buber, „Ja i Ty. Wybór pism filozoficznych”, PAX Warszawa 1992.
- James L. Heft, Reuven Firestone, Omid Safi (eds), “Learned Ignorance. Intellectual humility among Jews, Christians, and Muslims”, New York: Oxford University Press, 2011.
- Raimundo Panikkar, „Religie świata w dialogu”, PAX 1986 (oryg. 1978).
- „Żadna religia nie jest samotna wyspą. Abraham Joshua Heschel i dialog międzyreligijny”, WAM, Kraków 2005.