Międzynarodowa konferencja „Intimate Memory, Institutional Memory: Reframing Holocaust Commemorations”

Źródło: Źydowski Instytut Historyczny

Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma w Warszawie zaprasza do zgłaszania referatów na międzynarodową konferencję poświęconą rozwojowi praktyk upamiętnienia Holokaustu w kontekście jednostkowym, społecznościowym i instytucjonalnym.

Osiemdziesiąt lat po zakończeniu II wojny światowej praktyki upamiętnienia Holokaustu wciąż ulegają transformacjom na tle pokoleniowym, regionalnym czy politycznym. W badaniu lokalnych, narodowych i transnarodowych kultur pamięci skupiamy się na badaniach nad Europą Środkowo-Wschodnią, choć nie ograniczamy się tylko do niej.

Nadal brakuje zakrojonych na odpowiednio szeroką skalę badań publicznych i prywatnych form pamięci, ich ideologicznych i materialnych uwarunkowań oraz mnemonicznych metod ich analizy. Zgodnie ze współczesnymi trendami w transnarodowych badaniach nad pamięcią szczególnie warte uwagi stają się związki między formami upamiętnienia stosowanymi „na miejscu”, tj. w lokalizacjach masowych mordów na Żydach, a tymi pojawiającymi się w innych miejscach na świecie. Co więcej, naukowcy dopiero niedawno zaczęli zajmować się wieloma prywatnymi i rodzinnymi formami upamiętnienia. Osobiste akty pamięci – takie jak przechowywanie archiwów rodzinnych, poszukiwania genealogiczne, udział w praktykach rytualnych, tworzenie cyfrowych upamiętnień czy produkcja artystyczna – odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu współczesnego postrzegania Holokaustu. Praktyki te często kwestionują, niuansują lub reinterpretują dominujące narracje instytucjonalne.

Prywatne lub rodzinne praktyki pamięci kultywowane na przestrzeni trzech czy czterech pokoleń Ocalałych często przecinają się z działaniami podejmowanymi w tym zakresie przez osoby niemające pochodzenia żydowskiego, zaangażowane w organizację lokalnych uroczystości, wystaw czy festiwali. Tym samym osoby te stają się pośrednikami między poszczególnymi wspólnotami pamięci i wspomagają proces negocjowania dzielonych, spornych i wielokierunkowych przeszłości. Jednocześnie agencje rządowe, instytucje kultury i organizacje międzynarodowe tworzą nowe praktyki upamiętnienia, programy nauczania, rozwiązania prawne czy polityki kulturalne, które odzwierciedlają zmiany w priorytetach politycznych, tożsamościach zbiorowych i relacjach międzynarodowych.

Niniejsza konferencja będzie poświęcona transformacjom, jakim ulegają zależności między indywidualnymi, aktywistycznymi i instytucjonalnymi formami upamiętnienia Holokaustu oraz szeroko zakrojonym czynnikom społecznym, politycznym i kulturowym, które je kształtują.

Podczas konferencji poruszone zostaną następujące tematy (lista otwarta):

1. Upamiętnienia indywidualne i rodzinne

   • indywidualne i rodzinne formy pamięci (archiwa osobiste, listy, zdjęcia, dokumenty, relacje, rytuały, obiekty, praktyki artystyczne i literackie),
   • praktyki pamięci w miejscach masowych mordów i w kontekście transnarodowym,
   • świadectwa Ocalałych i zmiany w ich formie (pisemne, ustne, cyfrowe, międzypokoleniowe)

2. praktyki postpamięci wśród potomków

   • Inicjatywy wspólnotowe i oddolne
   • inicjatywy wspólnotowe i oddolne (lokalne projekty upamiętnienia, muzea, festiwale, aktywizm),
   • zależności między historiami lokalnymi a narodowymi i transnarodowymi narracjami pamięci

3. Upamiętnienia państwowe, instytucjonalne i oficjalne

   • muzea narodowe, pomniki, miejsca pamięci
   • projekty edukacyjne i państwowe programy nauczania
   • państwowe, instytucjonalne i polityczne programy upamiętnienia Holokaustu
   • podejścia prawne, edukacyjne i muzealne (ustawy o pamięci, polityki zwrotu mienia, przepisy w zakresie historii publicznej)
   • organizacje międzynarodowe (np. IHRA) i transnarodowe standardy upamiętniania

4. Cyfrowe transformacje pamięci

   • cyfrowe pomniki pamięci Holokaustu, digitalizacja archiwów rodzinnych i prywatnych kolekcji ocalałych
   • cyfrowe transformacje pamięci (archiwa cyfrowe, media społecznościowe, sztuczna inteligencja, wirtualna i rozszerzona rzeczywistość)
   • metodologiczne i etyczne aspekty badań and pamięcią.

Komitet konferencyjny

• Haim Shaked (University of Miami)
• Vladimir Levin (Hebrew University of Jerusalem)
• Samuel D. Gruber (International Survey of Jewish Monuments)
• Michał Trębacz (Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma)
• Magdalena Saryusz-Wolska (Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie)

Nabór zgłoszeń

Przyjmujemy zgłoszenia propozycji referatów. Zapraszamy badaczy i badaczki z obszarów historii, badań nad pamięcią, antropologii, politologii, judaistyki, kulturoznawstwa, muzealnictwa, humanistyki cyfrowej i dyscyplin pokrewnych na każdym etapie kariery naukowej.

Termin przesyłania abstraktów (300–400 słów): 31 maja 2026 r. Informacja o przyjęciu zgłoszeń: do 15 czerwca 2026 r. Termin konferencji: 15–17 listopada 2026 r., Warszawa Język konferencji: angielski

Organizator zapewnia nocleg i częściowy zwrot kosztów podróży uczestnikom spełniającym warunki (w zależności od dostępnych środków).

Zgłoszenia prosimy kierować na adres: conference@jhi.pl

Zasady zgłoszeń

Prosimy o przesłanie abstraktu o objętości 300–400 słów oraz krótkiej noty biograficznej (do 150 słów). Zapraszamy do składania propozycji indywidualnych referatów lub dyskusji panelowych dotyczących tematyki konferencji. Zachęcamy do udziału badaczy i badaczki na każdym etapie kariery naukowej, w tym osoby na początku drogi akademickiej i doktorantów.

Konferencja będzie okazją do krytycznej dyskusji o zmieniających się zależnościach między osobistymi, oddolnymi i instytucjonalnymi formami upamiętniania Holokaustu.

Organizatorem konferencji jest Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma.