Modlitwy na terenie cmentarza żydowskiego w Kielcach w 80. rocznicę pogromu

Warszawa, 21.05.2026 r.

Zaproszenie

Polska Rada Chrześcijan i Żydów zaprasza na modlitwy na terenie cmentarza żydowskiego w Kielcach w 80. rocznicę pogromu.

Uroczystość odbędzie się 3 lipca (piątek), o godz. 12. Będzie ona częścią szerszych obchodów organizowanych tego dnia przez kieleckie Stowarzyszenie Jana Karskiego.

Wszyscy życzliwie zainteresowani są mile widziani. Proszę o potwierdzenie obecności na mail stankrajewski@hotmail.com

Z poważaniem

Stanisław Krajewski (współprzewodniczący PRChiŻ)

Oto całość programu:

• godz.12:00 Modlitwa międzyreligijna przy grobie ofiar pogromu na cmentarzu żydowskim w Kielcach (Al. Na Stadion)
• godz.14 Upamiętnienie przy pomniku "Menora" poświęconym Żydom z kieleckiego getta (Al. IX Wieków Kielc) i przy kamienicy przy ul. Planty 7
• godz.18:20 Bazylika Katedralna w Kielcach Koncert "Dziedzictwo" w wykonaniu Isidoro Abramovicza (kantora Synagogi Pestalozzistraße w Berlinie) oraz Jakuba Stefka

Relacja dodana 5.07.2026.

• W przeddzień rocznicy, 3 lipca 2026 roku, w Kielcach odbyły się uroczystości upamiętniające ofiary. Program obejmował m.in. modlitwę międzyreligijną na cmentarzu żydowskim, spotkanie przy Pomniku Menora, przejście pod kamienicę przy ul. Planty 7 oraz koncert pamięci.
• Pełny zapis transmisji dostępny jest w serwisie Facebook Stowarzyszenia im. Jana Karskiego
• Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Kielcach
  • ️Międzyreligijna modlitwa na Cmentarzu Żydowskim zainaugurowała obchody 80. rocznicy pogromu ludności żydowskiej w Kielcach. W wydarzeniu udział wzięli dr Robert Piwko, naczelnik Delegatury IPN w Kielcach oraz dr Marzena Grosicka – kierownik Referatu Badań Historycznych Delegatury IPN w Kielcach. Uroczystość zorganizowało Stowarzyszenie im. Jana Karskiego w Kielcach.
  • ️Do pogromu Żydów w Kielcach doszło 4 lipca 1946 r. Według ustaleń pionu śledczego IPN w zajściach zginęło 37 osób narodowości żydowskiej i troje narodowości polskiej. Wydarzenia sprowokowała plotka o uwięzieniu przez Żydów chrześcijańskiego chłopca i rzekomym dokonaniu na nim rytualnego mordu.

80 lat od pogromu Żydów w Kielcach. Naczelny rabin Polski: Nie możemy pozwolić, aby nas dzielił

Izabela Alberczyk, gazera.pl 3 lipca 2026

- To prawda, że byli tu ludzie, którzy złamali przykazanie "nie zabijaj". Mamy jednak obowiązek pamiętać także o tym, jak wielu mamy tutaj przyjaciół - powiedział naczelny rabin Polski Michael Schudrich. Do wybuchu przemocy w Kielcach doprowadziła nieprawdziwa pogłoska o porwaniu dziecka.

Uroczystości upamiętniające ofiary pogromu odbyły się w piątek 3 lipca, w przeddzień 80. rocznicy tragicznych wydarzeń. Zorganizowało je Stowarzyszenie im. Jana Karskiego. Obchody rozpoczęła modlitwa międzyreligijna przy grobie ofiar na cmentarzu żydowskim na Pakoszu. Po modlitwie uczestnicy udali się pod pomnik Menora, a następnie przed kamienicę przy ul. Planty 7 - miejsce związane z najtragiczniejszymi wydarzeniami z 4 lipca 1946 roku.

Bogdan Białek, honorowy prezes Stowarzyszenia im. Jana Karskiego, Współprzewodniczący Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów w latach 2017- ) przypomniał o skali tragedii. - Równo 80 lat temu na ulicach naszego miasta, w budynkach i prywatnych mieszkaniach, odbyło się wielkie polowanie na ludzi tylko dlatego, że byli Żydami. Odmówiono im podstawowych praw ludzkich i złamano najbardziej fundamentalne przykazania: "Nie zabijaj" oraz "Kochaj bliźniego swego jak siebie samego" - wskazał.

Apel naczelnego rabina Polski
Naczelny rabin Polski Michael Schudrich podkreślił, że "ta wielka tragedia reprezentuje wiele innych horrorów z przeszłości". - Jedno jest pewne: nie możemy pozwolić, aby pogrom w Kielcach dzielił nas także dzisiaj. To prawda, że byli tu ludzie, którzy złamali przykazanie "nie zabijaj". Mamy jednak obowiązek pamiętać także o tym, jak wielu mamy tutaj przyjaciół. To nie jest kwestia wyboru "albo-albo". Z jednej strony moje serce jest złamane, ale z drugiej -

Wieczorem obchody mają być kontynuowane. W Filharmonii Świętokrzyskiej zaplanowano "Wieczór pamięci" z udziałem Orkiestry Klezmerskiej Teatru Sejneńskiego. Następnie w Bazylice Katedralnej ma się odbyć koncert "Dziedzictwo", podczas którego przewidziano prawykonanie pieśni skomponowanej przez Szymona Golca do utworów poetyckich Bogdana Białka. Jak podkreślają organizatorzy, wydarzenia te mają stanowić przestrzeń pamięci, refleksji i dialogu

80 lat po pogromie w Kielcach: głosy ocalałych | Wykład prof. Joanny Tokarskiej-Bakir

Wydział Historii UW

Zapis wykładu prof. Joanny Tokarskiej-Bakir pt. „80 lat po pogromie w Kielcach: głosy ocalałych”, który odbył się 18 maja 2026 r. na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego.

Wykład został zorganizowany w związku z przypadającą 4 lipca 2026 r. 80. rocznicą pogromu kieleckiego – największego wybuchu przemocy antyżydowskiej w powojennej Polsce.

Spotkanie poświęcone było świadectwom ocalałych oraz pamięci o wydarzeniach, które na trwałe zapisały się w historii Polski po II wojnie światowej.

Prof. dr hab. Joanna Tokarska-Bakir – antropolożka kultury, religioznawczyni, literaturoznawczyni, profesorka nauk humanistycznych. Autorka nagradzanej monografii „Pod klątwą. Społeczny portret pogromu kieleckiego” (2018), wyróżnionej m.in. Nagrodą im. Jana Długosza oraz The Yad Vashem International Book Award.

Organizator: Wydział Historii Uniwersytetu Warszawskiego

Kieleckie Stowarzyszenie Jana Karskiego Instytut Kultury Spotkania i Dialogu

Stowarzyszenie im. Jana Karskiego powstało w 2005 roku, jako swego rodzaju kontynuacja Obywatelskiego Stowarzyszenia „Pamięć – Dialog – Pojednanie”, które zawiązało się w celu przygotowania godnych obchodów 50 rocznicy pogromu kieleckiego w 1996 roku. Jego początki wiążą się również z inicjatywą nadania Gimnazjum Integracyjnemu imienia Jana Karskiego. To wtedy grupa kielczan uznała, że ten bohater może stać się dobrym przewodnikiem w mierzeniu się z trudną przeszłością miasta i szerzeniu idei tolerancji, otwartości, spotkania z Innym.

Stowarzyszenie to grupa ok. 30 osób poruszonych ideą Jana Karskiego, który wielokrotnie powtarzał: „uczynienie świata lepszym jest możliwe, że podejmowanie bezustannych wysiłków w tym celu jest konieczne, a zaniechanie naprawy i obojętność na zło jest zbrodnią i grzechem”. W Statucie Stowarzyszenia czytamy, że celem tej organizacji jest:

1.Rozpowszechnianie postaw otwartości i poszanowania dla osób i grup o odmiennej identyfikacji etnicznej, narodowej, religijnej lub kulturowej.

2. Przeciwdziałanie wszelkim formom antysemityzmu, antypolonizmu, ksenofobii oraz innym postawom godzącym w godność człowieka.

3. Podejmowanie działań na rzecz zachowania polskiego dziedzictwa narodowego — monitorowanie oraz piętnowanie wszelkich przypadków jego naruszenia. Statut Stowarzyszenia im. Jana Karskiego

W roku 2015, gdy świętowano 10-lecie działalności Stowarzyszenia, powołano do życia Instytut Kultury Spotkania i Dialogu. Od tego momentu Stowarzyszenie ma też własną siedzibę w budynku przy ulicy Planty 7, który był świadkiem tragicznych wydarzeń z 1946 roku. Podczas jej otwarcia Bogdan Białek, inicjator i, od początku działalności, prezes Stowarzyszenia, mówił:

”Stowarzyszenie nie chce z nikim i z niczym walczyć, niczego z niczym konfrontować – celem naszego działania jest miłość. Na tyle na ile potrafimy, sami poranieni, czasami niedoskonali, ograniczeni. Wiemy, że tolerancja to jest o wiele, wiele za mało, żeby budować”.

Bogdan Białek

Więcej:

• Bp Teodor Kubina do ogółu społeczeństwa po pogromie kieleckim
• W Kielcach następnego dnia po pogromie Rozmowa z Markiem Edelmanem, 1 VI 2012 01/07/2019
• Kielce, obchody 70. rocznicy pogromu 04/07/2016
• Pogrom Żydów w Kielcach 04/07/1946
• Wyjaśniam, że krew na moim ubraniu... 04/07/2006
• Sprawiedliwi ratujący Żydów to nie jest portret narodu, nie działali w imieniu większości 28/02/2021
• Pogrom Kielecki. Polski antysemityzm po Zagładzie Prof. Paweł Stachowiak w swoich Dobranockach. Klub Tygodnika 23/12/2020
• 75. rocznica pogromu kieleckiego Plan obchodów
• Prof. Tokarska-Bakir: pogrom kielecki nie wziął się z ubeckiej prowokacji 24/02/2018 04/07/2021
• POLIN:Skąd Pogromy po Zagładzie -80. rocznica Pogromu Kieleckiego
  Pogrom kielecki 4 lipca 1946 r., w którym zginęło ponad czterdzieści osób, był największym i najgłośniejszym aktem przemocy wobec Żydów w powojennej Polsce. Mniej znany jest fakt, że w pierwszych latach po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej notowano setki napaści na Żydów. W ich efekcie zginęło przeszło 1100 ocalałych z Zagłady. Skąd się wzięła agresja Polaków wobec Żydów po Holokauście? Jakie były jej społeczne i psychologiczne mechanizmy? Jak głęboko sięgają korzenie tej wrogości? Czy była zjawiskiem nowym, czy miała związek z wydarzeniami z czasów wojny? Co się wydarzyło między mordem w Jedwabnem z 1941 r. – którego 85. rocznicę również obchodzimy – a pogromem w Kielcach? Jak współcześni Polacy radzą sobie z dziedzictwem tamtych zbrodni? Na te pytania odpowiadali uczestnicy panelu:
  Joanna Tokarska-Bakir - antropolożka kultury i religioznawczyni, profesor nauk humanistycznych, pracuje w Instytucie Slawistyki PAN, jest członkinią-korespondentem PAN. Specjalizuje się w antropologii Zagłady i etnografii przemocy antyżydowskiej. Autorka takich książek jak Rzeczy mgliste. Eseje i studia (2004), Legendy o krwi. Antropologia przesądu (2008; ), Okrzyki pogromowe. Szkice z antropologii historycznej Polski 1939-1946 (2012); monografii Pod klątwą. Społeczny portret pogromu kieleckiego (2018), Bracia miesiące. Eseje i studia (2020); oraz Kociej muzyki. Chóralnej historii pogromu krakowskiego (2024).
  Bogdan Białek – psycholog, dziennikarz, redaktor. Były pracownik Studium Pomocy Psychologicznej PTP. Pracował w Gazecie Wyborczej, był twórcą dodatku regionalnego GW. Był pracownikiem Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Stworzył i redagował pismo psychologiczne "Charaktery". Był współprzewodniczącym Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów. Działa na rzecz upamiętnienia ofiar Pogromu w Kielcach, powołał Stowarzyszenie im. Jana Karskiego. W 2014 roku Stowarzyszenie to, w miejscu pogromu Kieleckiego, utworzyło Instytut Kultury Spotkania i Dialogu, którego scenariusz napisał Bogdan Białek. Dariusz Libionka – historyk, dr hab. profesor Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, redaktor naczelny rocznika „Zagłada Żydów. Studia i Materiały”, główny historyk ds. Zagłady w Państwowym Muzeum na Majdanku. Opublikował m.in.: Żydzi w powstańczej Warszawie (2009, współautor z B. Engelking), Bohaterowie, hochsztaplerzy, opisywacze. Wokół Żydowskiego Związku Wojskowego (2011, współautor z L. Weinbaumem), Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Zarys problematyki (2017), Obóz zagłady w Bełżcu w relacjach ocalonych i zeznaniach polskich świadków (2025, redaktor).
  Prowadzenie:
  Krzysztof Persak –historyk, dr, pracownik Instytutu Studiów Politycznych PAN i Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Zajmuje się najnowszą historią polityczną Polski i historią zagłady Żydów. Wraz z Pawłem Machcewiczem kierował projektem badawczym IPN dotyczącym mordu w Jedwabnem i pogromów latem 1941 r., którego wyniki przedstawiono w dwutomowej pracy Wokół Jedwabnego (2002). Autor i redaktor naukowy ponad dwudziestu książek, m.in.: A Handbook of the Communist Security Apparatus in East Central Europe, 1944–1989 (z Łukaszem Kamińskim, 2005), Sprawa Henryka Hollanda (2006), Żydzi w walce z Niemcami 1939-1945 (2023).
  Czasem myślę, że wystarczy uważnie śledzić zachowania sporej części polskiego społeczeństwa wobec "innych": Żydów, Ukraińców, Romów by i dziś myśleć z niepokojem o tym co byle iskra może zapalić "jutro". A powojnie obfitowało w takie "preteksty" podsycane "zwyczajną" nienawiścią do innych -choć przecież nie obcych... Wczorajsza dyskusja w Polin nie skończyła się "o czasie". Jeszcze po wyjściu z budynku czekaliśmy na prof. Joannę Tokarską-Bakir z kolejnymi pytaniami...